پاسخ‌گویی دولت و پرسش‌گری ملت مسیر عدالت اجتماعی را هموار می کند

از جمله عوامل مهمی که روند تحولات اجتماعی را سرعت می‌بخشد، و فضا را برای استیفای حقوق فردی و اجتماعی افراد فراهم می‌سازد، و در نتیجه زمینه را برای دست‌یابی به عدالت اجتماعی میسر می‌کند، پاسخ‌گویی دولت و پرسش‌گری ملت نسبت به خواسته‌های مشروع آنان است.

سمنا/سید سعید قائم مقامی –

شفافیت یکی از پایه‌های اصلی دموکراسی و جمهوریت و ملازم با «حق دانستن» است. «شفاف‌سازی» را می‌توان به شفاف‌سازی اطلاعات، شفاف‌سازی مشارکتی و شفاف‌سازی پاسخگویی تقسیم کرد و از نتایج مهم آن، ارتقای کیفیت تصمیمات اتخاذ شده، افزایش اعضای حلقه تصمیم‌گیری، کاهش فساد و سوء استفاده از موقعیت به منظور کسب منافع فردی یا جناحی، و اطلاع قانونمند مردم از فرآیندهای تصمیم‌گیری است.
از جمله عوامل مهمی که روند تحولات اجتماعی را سرعت می‌بخشد، و فضا را برای استیفای حقوق فردی و اجتماعی افراد فراهم می‌سازد، و در نتیجه زمینه را برای دست‌یابی به عدالت اجتماعی میسر می‌کند، پاسخ‌گویی دولت و پرسش‌گری ملت نسبت به خواسته‌های مشروع آنان است.  براین اساس یکی از مباحث کلیدی و اثرگذار بر تمامی بخش‌های نظام، اعم از سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، اهمیت دادن به مسئله‌ی پاسخگویی است.
در گذشته، حکومت‌ها و دولت‌های حاکم در ایران تابع هیچ هنجار، عرف و یا قرارداد اجتماعی نبوده و اساساً نه «قانون» و نه «سیاست» به مفهوم واقعی آن، در قاموس فرهنگ سیاسی ایران جایی نداشته است. در واقع قانون همان اوامری بوده است که حاکمان به طور مستقیم یا در شکل پیشرفته‌ی آن از طریق کارگزاران دست نشانده‌شان در قوه‌ مقننه صادر می‌کرده‌اند.
بی‌گمان در فرضیه‌ی امر به معروف و نهی از منکر، که بیان‌گر مسئولیت اجتماعی ـ سیاسی مسلمین است، دلالت بر حقوق عمومی افراد در جامعه و نظام اجتماعی نیز دارد، زیرا اگر انسان‌ها در نظام سیاسی اسلام حق تصرف، دخالت و نظارت در سرنوشت سیاسی خود را نمی‌داشتند، هرگز موظف به نظارت همگانی نمی‌شدند. انجام این دو فریضه میسر نیست مگر با پرسش‌گری و پاسخ-گویی. از این رو در نظام سیاسی اسلام همه‌ی افراد در برابر کارهایی که انجام می‌دهند و به گونه‌ای به سرنوشت مردم گره می‌خورند باید پاسخ‌گو باشند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در این خصوص در یکی از خطبه های نماز جمعه تهران در سال ۸۸ فرمودند:«افراد، مسئولین، خودشان را در معرض نقد و انتقاد قرار بدهند و پاسخگو باشند و پاسخ بدهند و تبیین کنند. خیلی از اوقات اگر چنانچه یک انتقادی به کسی بشود، این فرصتی است برای او که بتواند ذهن ها را روشن کند، تبیین کنند، حقیقت را بیان کنند؛ خیلی چیز خوبی است.»
ایشان همچنین در دیدار رئیس جمهور و دیگر اعضای هیئت دولت در سال ۱۳۸۴ خطاب به مسئولین فرمودند: «در کنار این، نظام پاسخگویی را برای خودتان متحتم بدانید. واقعا وزیر در حوزه‌ی کار خودش، مدیران وزارتی در حوزه‌ی کار خودشان، معاونان هر کدام در حوزه‌ی کار خودشان پاسخگو باشند. یعنی هم در برابر خطایی که انجام می‌گیرد، واقعا پاسخگو باشند؛ هم در برابر کار لازمی که باید انجام می‌گرفته و انجام نمی‌گیرد، پاسخگو باشند.»
بسیاری از مسئولین از مصونیت خود در برابر پاسخگویی به انتقاد ها سخن می گویند که رهبری در یکی از سخنان خود به این مورد هم اشاره کردند.
ایشان در بیانات خود در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر فرمودند:«از نظر من، هیچ کس مصونیت آهنین ندارد. همه در مقابل قانون و مسؤولیتهای خودشان پاسخگو هستند و باید جواب بدهند. اما این‌که چرا من افرادی را نمی‌گمارم؛ پاسخ این است که طبق قانون عمل می‌کنم. گماشتن افراد، به عهده‌ی رهبری نیست. مهمترین و بیشترین بخشهای کشور، بخشهایی هستند که مسؤولیت گماشتن افراد در رأس آنها با رهبری نیست. طبق قانون، روالی وجود دارد؛ باید آن روال عمل شود. اعتراض به آنها هم، باز روال قانونی دارد که اگر مسؤلی کم‌کاری داشت و این ثابت شد، چگونه باید با او برخورد کرد.»
با توجه به اهمیت و جایگاه پاسخ‌گویی در بینش دینی و نظام اجتماعی اسلام و نیز اهتمام دینی اسلام و نظام سیاسی آن به عدالت اجتماعی، و مساوات و برابری در بهره‌گیری از امکانات عمومی و پرهیز از هر نوع تبعیض و نابرابری، به این نتیجه می‌توان دست یافت که اولاً، با توجه به رگه‌ها و رسوباتی که از فرهنگ نظام استبدادی هنوز در جامعه باقی مانده است، اهمیت دادن مسئولان نظام به پاسخ‌گویی مسئله‌ای حیاتی و سرنوشت‌ساز برای نظام اسلامی است. زیرا در غیر این صورت نمی‌توان فرهنگ پاسخ‌گویی را در جامعه نهادینه نمود.
ثانیاً، از آنجا که در بینش توحیدی، انسان خلیفه و جانشین خدا بر روی زمین است موظف است که نسبت به سرنوشت خود و جامعه بی‌تفاوت نباشد و از حق نظارت خود در قالب امر به معروف و نهی از منکر راه را برای پاسخ‌گویی در جامعه فراهم سازد.
ثالثاً، با توجه به آنچه در رابطه با اهداف پاسخ‌گویی بیان شد، به یقین پاسخ‌گویی می‌تواند بسترهای دست‌یابی به عدالت اجتماعی را میسر سازد./

منبع:خبرگزاری ایمنا

  1. قاسم گفت:

    سلام خسته نباشید . والا نمیدونم این موضوع رو میتونید پیگیری کنید یا نه ، ولی از اونجایی که تو سمیرم به مردم عادی کسی جواب نمیده شاید جواب شما خبرنگارارو بدن . شاید بدونید مسابقات فوتبال خارجی که از یکی دو ماه پیش پخش میشه تو شبکه سه یا شبکه ورزش ، قید میشه که فقط از طریق گیرنده زمینی پخش میشه . من نمیدونم این گیرنده زمینی چه جوری هست که اصفهان و یاسوج هم فوتبال رو نشون میده ولی سمیرم نشون نمیده . موقع پخش فوتبال یه چیز دیگه پخش میشه ولی همزمان تو اون لحظه مثلا اصفهان فوتبال رو نشون میده ! حالا نمیدونم مسئول این کار کی هست ، مخابرات ، اداره برق ، صدا سیما …
    ممنون میشم اگه بتونید پیگیری کنید .

Go to TOP